L’ausèth crapaut, ausèth deu ser e de la neit, ausèth misteriós, de maishant véger, qu’ei cargat de noms en gascon coma un sent-jaquèr de cosquerilhas…
E tot’un, en Gasconha, l’ausèth n’ei pas coneishut pertot empr’amor non viu pas brica pertot. Per las Lanas, lo Gèrs, la montanha, lo monde que’u conèishen…En Bigòrra e Rustan, l’ausèth non sembla pas tan coneishut e lo sue nom gascon qu’ei plan desbrombat.

Entaus latins, qu’ei, segon la legenda, un ausèth de malur, un panaire neitau : Avugle lo dia, que s’entra dens las establas, la neit, entà popar la leit de las crabas de qui devenguen avuglas de tira e estaridas… En latin l’ausèth que s’apèra « caprimulgus » = « lo de qui tira la leit de las crabas ». En castelhan que’s ditz « chotacabras » de madeish sens. Tot parelh, qu’avem en occitan lengadocian « lo teta craba », en francés « le tète-chèvre », en alemand « ziegen-melker », en anglés « goat-sucker », en italian «  succia-capre".
A l’origina ça’m-par, la sua faiçon de volar per dessus los corraus deu bestiar tà engolir moscalhas e papas volantas de qu’i son atiradas en tropa …

En gascon e catalan que s’apèra « abusapastor » (G) / « engan(y)a-pastor » (C). Que s’explica, qu’at pensam, per la legenda latina mes tanben perque l’ausèth ei de maishant véger peus camps d’ont demòra esconut lo dia. Se passam juste de tràs l’ausèth en tot caminar, n’ei pas possible de’u véger, esconut a tèrra gràcias au sue plumatge mimetic… e sovent que gaha la volada entremei de las camas...

En francés ( crapaud-volant), gascon (ausèth crapaut…) e occitan languedocien, noms de l’ausèth que son ligats au harri/crapaut. Qu’ei vertat que la boca de l’ausèth, beròi aubèrta, que s’i sembla a la deu harri, grana e plan henuda…En catalan de Malhòrca, que s’apèra « bocatxo »… Mes aqueth ligam que s’explica tanben per las gorgoladas enraucas neitaus de l’ausèth de qui hèn pensar a las deus batracians.
En d’autes parçans… d’autes bruts entenuts… : los catalans (Solsonès) que l’apèran « l’escloper » en pensar au petit martelar deus esclopèrs en trabalhar. En França, qu’ei « l’oiseau mobylette / le solex des dunes » en pensar au petit brut deu petahum… Au Vietnam qu’ei l’ausèth haure… deu martelar sus l’enclumi….

Lo nom francés de l’ausèth qu’ei tirat de la sua faiçon de caçar : en tot volar, boca grana aubèrta, que gaha tot çò de qui passa : il « engoule » le vent. L’amplor deu bèc qu’ei tanben a l’encausa de noms gascons de l’ausèth.

Tot’un, a noste, l’ausèth n’a pas brica la plan maishanta reputacion anglo-saxona : èster un panaire d’amnas ! En Anglatèrra, enténer a gorgolejar l’ausèth au ras de la maison que davantèja la mort d’ua persona deu larèr…
Legim çò qu’escriu H.P. Lovecraft dens « L’esglàs de Dunwich » (The Dunwich Horror 1928).
« …e de mes, lo monde deu pais que crèban de paur quan los ausèths crapaut, en tropa, e gorgolejan beròi dens las neits cautas. Que juran dius e diables qu’aqueths ausèths e son « psicòpompas » de qui talajan las amnas deus morents e de qui acòrdan lo tapatets de las suas gorgoladas estranhas dab lo hargalh deus moribons. S’escai de gahar l’amna quan deisha lo còs, alabetz aqueth auserumi que s’envòla a granas alatadas dens un piuladís de qui sona coma un arríder demoniac. Mes se la se manca, l’auserumi que s’ahona pòc a pòc dens un silenci decebut. »

Los noms gascons de l’ausèth crapaut.

Tirats deus noms gascons deu harri (sonoritat /aspècte) :
• L’ausèth crapaut/crepaut/grapaut (Biarn, Lanas, Gèrs).
• Lo crapaut/crepaut/grapaut volant (Biarn, Lanas).
• La grasaca (Armanhac, Lanas) : lo grasac qu’ei lo harri en Gironda.
• La clucha (Gèrs) : çà’m-par deu nom deu harri petit de qui canta la neit : lo cuc/cluc/la cluca. Mes que pòt vénguer de « cluchar/clucar » = avalar tot viu (Lanas, Baiona).

Tirats deus noms gascons de la cavèca (sonoritat, vita neitau) :
• La fresaca (Vasadés). La fresaca qu’ei la cavèca en Gironda.
• Lo piòc (Nai). Qu’ei lo nom de la cavèca dens lo Medòc…
• La nitòla (Lomanha). Deu latin « noctua » = la cavèca. En occitan lengadocian « la nichola » qu’ei la cavèca e en quauques parçans l’ausèth crapaut (Eraut, Gard…).
Lo nom catalan « el siboc » que veng deu nom catalan de la cavèca : « la xibeca »

Tirats çà’m-par de « còs » e « palanc / palanca » = branca.
Pausat sus ua palanca, qu’ei tostemps dens lo sens de la longor. Que’s sembla alabetz a ua branca copada….Quan ei a tèrra, que sembla tanben a un tròç de boès…
• Lo cospalanc /corpalanc / la corpalanca (Lanas, Gèrs).

Tirat çà’m-par deu latin « corvus » = corbeau avec suffixe diminutif –on.
Un nom francés de l’ausèth crapaut : « le corbeau de nuit ».
• Lo corbençon (Gèrs).

Tirats de cregenças o observacions a prepaus deu bestiar e deus pastors  :
• Eth pic gegassèr (Aran) : la gèga.
• Eth abusa pastor (Aran) : lo pastor.
• Eth crabèr (Aran) : « que hè un shiulet coma los crabèrs » (J. Coromines)…

Tirats de la dimencion deu bèc e deu gavèr.
• Lo badahòl (Lomanha) : de « badar » = demorar boca aubèrta e « hòl » = hòu.
• Lo badì-badòc (Lanas, Biscaròssa). Lo badì-badòc qu’ei un jòc de mainat… mes la causida d’aqueth chafre qu’ei clara dab dus mots de la familha de « badar » = demorar boca aubèrta.
• Lo gorgibús (Gèrs). De l’occitan gascon e lengadocian « la gòrja » (latin popular « *gurga »). Lo mot qu’estò trafiquejat en latin de cosina en « gòrgibus » peus estudiants lengadocians au sègle XVII. Emplegat coma nom de personatge per Molière…

Etimologia desconeishuda
• Lictorna / litornaut (Lanas, Biscaròssa).