Pendent la guèrra, qu’avèvi vint ans e que m’envièn au Carcanet (hens los Pirenèus Orientaus) entà har carbon. Que hasó un terrible ivèrn. Cadun de nosautes que devèvam produsir un estère de lenha per dia destinat a har « carboneta ».
Que’n cremàvam tanben entà cauhà’s mes badonc aquerò, qu’arribava que lo matin, los nostes godilhòts qu’estossin gelats. Per escadença, que m’arretrobèi a Formiguera dab Andrèu Castanhon on tribalhàvam en ua sarra. En aqueste camp, qu’èram ua vintena deu canton de Tèsa. E de mei, quan tornèm, daubuns qu’estón convocats entà lo « S.T.O. », mes pas jo. Que començava d’estar lo rambalh.
Un dia de rugbi, los cintats que portèn la convocacion a lo men vesin Joan Maria. Que passèn a l’ostau e que’m disón :
― « Lo ton torn non sauré tardar. Ne’t volem pas mei véder ».
E qu’estom mantuns a estar estats desbrombats per lo « S.T.O. ».
Mes que pensi qu’avoi sòrta entau còp de Soja. Los Alemands que vienèvan de tuar Melhan a
Escobès quauques dias abans. Qu’èra un dimenge matin e qu’èri a transformar la dalhadera entà amassar lo blat. Qu’èri en la bòrda. Qu’entenoi un camion s’arrestar a la crotzada e que se hiquèn a bramar. Qu’entenoi las aucas sus lo camin. Que’m precipitèi entà’us desempachar la rota e que m’arretrobèi de cap a dus Alemands que me alinhavan dab las suas mitralhetas en cridar :
« Terrorista ! Terrorista ? Papèrs ! Papèrs ! ».
Qu’essagèi de’us calmar : non, non ! E que’us presentèi autanlèu la mia carta de tribalh e que’m deishèn estar. Mes que volón entrar en l’ostau.
« Terrorista esténer aciu ! ».
Jo, que’us disèvi : non ! Que horuquèn drin per la bòrda. Que n’i avó quitament un qu’anè au som deus escalèrs. Avossi arrevirat la pièla de lan deus nostes motons, qu’i auré trobat lo revòlver que lo men pair qu’i avèva estujat.
Quan estón partits, lo men pair que recuperè aqueth revòlver qui auré podut provocar lo noste
malaür e qu’anè estujar-lo au miei de las abelhas en un arbo curat sus la rota de Boast.
Renat Fòrgas (de Sèrras Castèth) qu’èra de la mia classa. Que l’avèvi avut com capobrèr aus Entins de Joenèr. A lo tornar, qu’entrè en la Resisténcia. Lo son grop qu’èra basat en los bòscs de Boast e ua nueit, que vienó passar la serada aciu e que dromí a l’ostau.
Qu’èra ua epòca trista e dangerosa mes qu’èram joens. Que organizàvam bals clandestins e a la mia coneishença, arrés ne se hasón pas jamés gahar.
Tèxte : lo Laurenç Gracianeta
Arrevirada : la Francesa Lesvaths & la Francina Lahòra
